Dinxperlo kan terugkijken op een waardige Dodenherdenking

DINXPERLO - Dinxperlo kan terugkijken op een waardige Dodenherdenking. De jaarlijkse organisatie was weer in handen van de VVNF, die dit jaar hun 55-jarig lustrum vierde. ‘s Morgens begon de Dodenherdenking met een speciale kerkdienst, waarna aansluitend het nieuwe Namenmonument bij de kerk onthuld werd.

Door Iris Jansen

Er was veel belangstelling voor de speciale kerkdienst op 4 mei in de dorpskerk. Deze dienst stond in het teken van de Dodenherdenking en de onthulling van het nieuwe Namenmonument, dat enkele dagen tevoren opzij van de toren was geplaatst. De komst van het nieuwe monument was op initiatief van Stichting Stolpersteine Dinxperlo, de VVNF, Collectie Westendorp en Stichting Historisch Dinxperlo. Op het monument staan alle namen vermeld van de omgekomen burgers uit Dinxperlo en De Heurne ten tijden van ’40-’45 en die in die tijd geregistreerd stonden in de gemeente Dinxperlo. Ook de namen van de gesneuvelde militairen van de 51e Highland Division die bij de bevrijding zijn omgekomen, staan vermeld op het monument.
Tijdens de kerkdienst, las voorganger Petra Veerbeek het indringende gedicht van de Duitse theoloog en verzetsstrijder Dietrich Bonhöffer ‘Wie ben ik’ voor, dat hij schreef in zijn gevangenschap in juni 1944, een jaar voordat hij werd vermoord door de nazi’s. Marit Arink zorgde voor een mooi piano-intermezzo op de vleugel, waarna Marit en Maureen Huls op klarinet, het op prachtige wijze uitgevoerde muziekstuk ‘The Prayer’ van de joodse componist Ernest Bloch speelden. Na afloop van de dienst, werd buiten de ceremonie rond het Namenmonument voortgezet.

Sprekers naast burgemeester Stapelkamp, waren Thea Memeling-Veerbeek en haar dochter Annemieke die iets vertelden over hun vader en opa Theo Veerbeek, die door een bombardement op de Horsten om het leven kwam. Leo Belterman, vertelde in het kort over zijn familieleden die tijdens de Holocaust zijn vermoord en over zijn moeder die uiteindelijk na vele ontberingen de kampen had overleefd. Twee korte verhalen waar nog steeds veel leed aan vastzit en dat, zoals bij zoveel families, nog steeds aanwezig is. Ook de burgemeester memoreerde dat wij met elkaar nog niet klaar zijn met de verwerking van de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog, zeker lokaal niet, aangezien er nog steeds nieuwe gebeurtenissen aan het licht komen. Daarna onthulden de sprekers samen met de burgemeester het monument. Ter afsluiting van de ceremonie werden er, als symbool van de vrede, enkele duiven vrijgelaten.

Nationale Dodenherdenking
Om 19.00 uur ging het programma van 4 mei verder met de Nationale Dodenherdenking. Gestart werd er, zoals in voorgaande jaren, vanuit het Dr. Jenny woonzorgcentrum. Het strijktrio Lumen Folk zorgde voor de muzikale omlijsting en eindigde met de titelsong van de film Schindler’s List, waarna de stoet richting het joods monument vertrok onder begeleiding van René Derksen en Theo Janssen, die tijdens de route een stemmig tromgeroffel liet horen. Burgemeester Stapelkamp eerde samen met raadslid Anna te Grotenhuis namens de gemeente Aalten de slachtoffers van de Holocaust met een krans, waarna nog vele bloemen werden gelegd. Daarna trok de stoet verder naar de kerk, waar al veel mensen stonden te wachten. Fanfare Psalm 150 speelden enkele koralen en na het taptoe-signaal van Ferdy Hengeveld, was het twee minuten stil, een indrukwekkend moment. Na het bloemen leggen volgde de toespraak van de burgemeester en werden er enkele gedichten voorgedragen.
In zijn toespraak sprak de burgemeester over de nog steeds grote impact van de oorlog: “De oorlog omvatte zo veel verschillende gebeurtenissen en aspecten dat het niet gek is dat er nog steeds nieuwe boeken over verschijnen. Er is ook veel weggestopt en verzwegen over de oorlog, gebeurtenissen en aspecten waarmee we niet direct raad wisten en we ons misschien nog steeds geen raad weten. Hoeveel en door wie is er precies verzet gepleegd? Hoeveel en door wie werd er gecollaboreerd? En hoe kon het toch dat onze overheid en samenleving vooral toekeken en geregeld zelfs medewerking verleenden aan het wegvoeren van onze Joden? Alleen al in Dinxperlo is er zo veel gebeurd. Dat begon al voor de oorlog met de komst van joodse vluchtelingen, eerst nog verwelkomd maar al vanaf 1938 worden ze vooral tegengewerkt en zelfs teruggestuurd, terug naar hun vervolgers. De Dinxperse burgemeester Verbeek verstrekte in strijd met zijn instructies verblijfsvergunningen, maar hij was een zeldzame uitzondering. Vanaf begin 1943 zorgde de oproep van enkele honderdduizenden mannen voor de Arbeitseinsatz voor onrust en angst. Er werden honderden Duitse soldaten gelegerd in en rond Dinxperlo. Ze werden ingekwartierd in bijvoorbeeld schoolgebouwen en bij inwoners en dat zorgde voor angstige situaties op plekken waar onderduikers zaten. In november 1944 kwamen er 250 Rotterdamse mannen terecht in Suderwick. Ze waren bij de grote razzia aldaar opgepakt. De bevrijders naderden in maart 1945, voorafgegaan door vernietigende bombardementen op talloze Duitse steden. Ook Dinxperlo kreeg het zwaar te verduren, naar verluidt kwamen er wel 35.000 explosieven neer op ons dorp”.
De burgemeester eindigde met de oproep om te blijven werken aan een democratische rechtsstaat, Europese samenwerking en verzoening met onze Duitse buren. “Uit respect voor de slachtoffers van die oorlog en uit respect voor de offers die gebracht zijn bij de strijd voor onze vrijheid”.

Na het voordragen van enkele gedichten, ging de tocht onder begeleiding van een doedelzakspeler via de Hogestraat verder naar de Oude Begraafplaats waar eens per vijf jaar het graf van de Engelse soldaat Sidney Southem bezocht wordt, die eind maart ’45 in De Heurne sneuvelde. Leden van de Scouting Saksenheerd ontvingen bij de ingang de stoet met fakkels en ook bij het graf van Southam brandden twee fakkels en speelde A.M.V. Prinses Beatrix enkele koralen. Na het leggen van bloemen, het voorgedragen gedicht door Evelien Grijze en het vertellen van een verhaal over de omgekomen soldaat, was er een einde gekomen aan een mooie en gedenkwaardige Dodenherdenking.