Jan de Vries (Foto Erwin Wamelink)
Jan de Vries (Foto Erwin Wamelink)

Hendrik-Jan: een Aaltense soldaat

"Als je een soldaat tegenkomt, neem hem mee op de koffie." Dit kreeg de 12-jarige Jan de Vries van zijn moeder te horen in september 1939. In deze periode vond de mobilisatie van het Nederlandse leger plaats. Veel soldaten kwamen naar Enkhuizen, waaronder ook Aaltenaar Hendrik-Jan Vrieze. "Ik heb er toen zomaar één uitgepikt. Dit bleek Hendrik-Jan te zijn", vertelt de nu 92-jarige Jan de Vries.

(door Erwin Wamelink)

Aalten - Hij is speciaal met de trein naar Aalten gekomen om nog één keer terug te blikken op deze tijd en zijn bijzondere band met Hendrik-Jan Vrieze, die tot begin 1940 door het gezin De Vries in huis werd genomen.

De Vries zit beneden in de lobby te wachten. Hoewel hij al op hoge leeftijd is, is De Vries nog messcherp en goed bij de tijd. Hij heeft een treinreis van drie uur achter de rug. Hij verblijft in B&B de Wilhelminaschool en wil nog één keer terug in de tijd. "Ik voelde heel erg de drang om nog een keer naar Aalten te komen." Samen met zijn zoon heeft hij uitgezocht waar Hendrik-Jan na de oorlog woonde. "Ik weet niet de exacte locatie, maar het was in de buurt van de Joodse begraafplaats aan de Haartsestraat."

Jan de Vries kan zich die tijd nog goed voor de geest halen. "Ik weet nog dat ik als jongetje van 12 jaar langs de Rijks-HBS in Enkhuizen liep. In de tuin stonden allemaal tafels met daarop kuchen (goedkoop brood) met daar bovenop een half pakje margarine. Wij namen iedere dag stiekem wat van die kuchen mee naar huis en dat gaven we aan de konijnen. Op een dag lag er voor onze deur een grote stapel met kuchen. Ik vroeg aan Hendrik-Jan wat hier de reden voor was. Hij zei dat alle soldaten van het achtste regiment gingen vertrekken, diezelfde dag nog. Later hoorde we dat ze naar de Grebbeberg gingen. Mijn moeder heeft altijd contact met Hendrik-Jan gehouden." Jan Vrieze herinnert zich Hendrik-Jan als een aardige jongen die prettig was in de omgang.

Ander mens
Hendrik-Jan werd uitgezonden naar Polen, dit heeft diepe sporen bij hem nagelaten. "Het was een ander mens geworden. Volgens mij heeft hij daar gruwelijke dingen meegemaakt. Hier heb ik hem nooit naar gevraagd." Veel soldaten van het achtste regiment sneuvelden tijdens de oorlog. Enkele jaren na de oorlog emigreerde Hendrik-Jan naar Canada. "Ik kan het natuurlijk niet met zekerheid zeggen maar ik vermoed dat hij gebukt ging onder het oorlogsverleden, waar hij in Nederland steeds aan werd herinnert en dat hij daarom naar Canada is vertrokken."

Drang
"In 1970 stond hij, zonder aankondiging, bij mij voor de deur. Ik herkende hem onmiddellijk en hij heeft een aantal dagen bij ons gelogeerd. Hij voelde de drang om een keer terug te keren naar Enkhuizen. Diezelfde drang had ik om nu naar Aalten te komen. Na die ontmoeting in 1970 heb ik niks meer van Jan-Hendrik vernomen. Dat was een mooie afsluiter van ons contact."

Meer berichten