Drinken uit de Oude IJssel? Als het aan deze natuurliefhebbers ligt is het in 2050 een realiteit

DINXPERLO – PFAS, microplastics, resten van medicijnen, pesticiden. Allemaal stoffen die in de Nederlandse rivieren zitten, ook in de Achterhoek. Om aandacht te vragen voor deze vervuiling organiseert natuurgids Stef Beumer deze maand met zijn organisatie de Rivierfamilie een wandeling langs de Oude IJssel en Aa-strang. Beginnend op 23 juni bij de twee rivierbronnen in Duitsland om zes dagen later te eindigen in Doesburg, waar de Oude IJssel uitmondt in de Geldersche IJssel. “We willen in 2050 uit deze rivieren kunnen drinken.”

Door Guus Helle

“We zien het aan de cijfers, aan de analyses, aan de monsters die we nemen. Ons water wordt nog steeds vervuild”, stelt Beumer. De geboren en getogen Silvoldenaar zet zich al jaren in voor bewustwording over de natuur in de Achterhoek. Als natuurgids begeleidt hij belangstellenden door de Winterswijkse steengroeve en door Duitse bossen. Nu zijn de rivieren aan de beurt: “Natuur kent geen grenzen. Water ook niet. Als we dit blijven vervuilen, voelen we dat allemaal.”

Daarom heeft hij een wandeling georganiseerd langs de Achterhoekse rivieren, samen met ecologe Li An Phao. Zij loopt al jarenlang langs Europese rivieren om aandacht te vragen voor de verontreiniging van waterwegen. Onlangs heeft ze een maandlange tocht langs de Schelde volbracht. Haar organisatie Drinkable Rivers heeft het ‘symbolische doel’ in 2050 te kunnen drinken uit de Achterhoekse rivieren. “Wij zouden de eerste generatie kunnen zijn die het weer voor elkaar krijgt”, aldus Beumer.

Burgerwetenschap
Ze doen het niet alleen. Vier middelbare scholen zijn erbij betrokken, waaronder Almende College in Silvolde en Zone.college in Doetinchem: “Leerlingen zullen meelopen en helpen met het onderzoeken van het water.” Door middel van chemische proeven testen ze het water op PFAS, microplastics en de aanwezigheid van microscopisch leven, belangrijk voor de kwaliteit van het water. Andere leerlingen zullen met kano’s het water opgaan om waterplanten te tellen. “Dit is burgerwetenschap, we zijn niet afhankelijk van instituties die jarenlang doen over een onderzoek.”

Ook wordt het water getest op de aanwezigheid van te veel fosfor, nitraat en stikstof: “Veelal afkomstig uit de landbouw. Nitraat wordt in de grond geïnjecteerd om de gewassen beter te laten groeien.” Beumer stelt dat hierdoor de eerste kilometer van zowel de Oude IJssel als de Aa-strang al vervuild zijn: “Vanaf de bron zit er al te veel nitraat in, soms is het in de eerste meter al te vinden.”

Wegwerpflesje
Om hier verandering in te brengen is meer nodig dan alleen een wandeling: “We hopen consumenten te bereiken, om ze bewust te maken van de keuzes die we allemaal maken.” Zoals het drinken van water uit een plastic wegwerpflesje: “Dit breekt heel langzaam af tot microplastics en kan in de rivieren terechtkomen.”

Hij waarschuwt dat het daar niet bij blijft: “Ons drinkwater wordt nu nog uit schoon grondwater gepompt, maar in de toekomst kunnen de hedendaagse vervuilingen ook in ons drinkwater terecht komen.” Voor plastic en PFAS is dit al het geval, dat is overal ter wereld te vinden, maar andere vervuilingen kunnen nog voorkomen worden, aldus Beumer: “Als we nu handelen kunnen we het voor zijn.” Hij hoopt dat toekomstige generaties van schoon drinkwater uit de rivieren kunnen genieten: “Wat je er niet ingooit, hoeft er ook niet uit.”

Wat je er niet ingooit, hoeft er ook niet uit

Congres
De wandeling zal niet alleen bestaan uit de tocht langs de rivieren, ook uit meerdere bijeenkomsten voor geïnteresseerden en betrokkenen: “We organiseren twee lezingen, een rivierduinwandeling en een mini-congres.” Deze laatste zal plaatsvinden op 27 juni bij congrescentrum Kruisberg in Doetinchem: “We willen hiermee niet alleen burgers oproepen tot actie, maar ook gemeenten, waterschappen en waterbedrijven. Iedereen draagt verantwoordelijkheid. Want beleid zonder bescherming is geen beleid.”

De wandeling zal beginnen op 23 juni op twee plaatsen: in Raesveld, waar de Oude IJssel begint, en in Velen, het begin van de Aa-strang. Vervolgens volgen de twee groepen wandelaars de loop van de rivieren om samen te komen in Ulft, waar de rivieren zich verenigen. Daarna gaat de tocht gezamenlijk door naar Doesburg, waar de Oude IJssel uitmondt in de Geldersche IJssel.

Iedereen is uitgenodigd om mee te lopen, aldus Beumer: “Bewoners, scholieren, boeren, vissers, leraren, roeiers, journalisten, politici, milieuactivisten, burgemeesters en kunstenaars. Iedereen is welkom.” Aanmelden en meer informatie via de website.

www.aa-ijssel-2050.com/nl/