Sfeervol Naoberfest Dinxperlo-Suderwick met ook serieuze gesprekken

Vervolg van de voorpagina

SUDERWICK - Op dinsdag 1 augustus werd in Suderwick de oude grenspaal onthuld die daar had gestaan tussen 1949 en 1963. De paal stond ter hoogte van Terbensel 2. De paal was daar neergezet in 1949 toen Suderwick West door annexatie onder Nederland viel. Op 1 augustus is het precies zestig jaar geleden dat Suderwick weer een eenheid werd. De daarmee overbodig geworden oude grenspaal verdween, maar werd al die tijd bewaard in de garage van de onlangs overleden Georg Klaassen. Hij heeft er samen met de Heimatverein Suderwick voor gezorgd dat de grenspaal weer op zijn oude plaats is komen te staan. Tijd voor een Naoberfest.

Door Ed Doppen met medewerking van Marijke Verschoor-Boele

Foto's: Frank Vinkenvleugel

Nu staat hij er weer, zestig jaar na de teruggave van Nederland. Dinxperlo en Suderwick zijn er nu zelfs aan toe om een gezamenlijk grensoverschrijdend Naoberfest te organiseren. In dat kader is de paal teruggeplaatst. Opgeknapt en voorzien van een fraai informatiepaneel. Dit werd feestelijk en uitgebreid herdacht. Hoornblazers openden het event met hoorngeschal. De burgemeesters Kerkhoff van Bocholt en Stapelkamp van de gemeente Aalten onthulden de paal en hielden inspirerende toespraken over grenzen en de noodzaak van het in goede verstandhouding samenwerken over de grens. In Suderwick en Dinxperlo kan je moeilijk anders: je overschrijdt vaak en veelal ongemerkt de grens.

Na de onthulling ging de rest van het programma van start. Voor zowel Duitse als Nederlandse kinderen was er een spellenmiddag naast de Michaelskirche. Voor de volwassenen waren er Kaffee und Kuchen, met aansluitend een rondetafelgesprek met als onderwerp hoe men dit heen en weer naar Nederland' heeft beleefd en ervaren. Maar eerst even een klein stukje geschiedenis.

In 1949 annexeerde Nederland het westelijke deel van Suderwick als schadevergoeding voor het leed en schade veroorzaakt door de oorlog. Kort na de Tweede Wereldoorlog bestond er een sterke lobby - ook koningin Wilhelmina was sympathisant - om Duits grondgebied tot en met het Ruhrgebied en Hamburg te annexeren ter compensatie van de schade die Nederland had geleden. Bij de fanatiekste aanhang ging dat zelfs gepaard met de wens de bevolking te deporteren: “Het Nederlandsche volk verlangt Duitsch grondgebied zonder Duitschers.” Dit schetst de verstandhouding tussen de landen kort na de oorlog.

Op 1 augustus 1963 werd, na lange en moeizame onderhandelingen over schadevergoedingen en compensatie, het geannexeerde gebied weer teruggegeven aan Duitsland. Een groot aantal ondernemers en handelaren roken daarbij hun kans. Producten als boter en koffie waren in Duitsland veel duurder dan in Nederland. Reden dat er veel gesmokkeld werd. Op de dag voor de grenscorrectie stonden in de Pfarrer Wiggerstrasse zoveel afgeladen vrachtauto’s vol boter en koffie dat naar verluid de brandweer er zelfs niet meer langs kon. De volgende dag stonden deze wagens vol lading opeens in Duitsland, zonder dat er accijns hoefde te worden betaald. Deze gebeurtenis wordt ook wel Butternacht genoemd.

De Tweede Wereldoorlog heeft veel leed aangericht. Een bewoner van Suderwick gaf aan dat hij heel goed snapt waarom Nederland reageerde met de annexatie. En ja: "Het inpikken van een stukje Duitsland door Nederland was ook niet fraai, maar niets vergeleken met wat wij hun hebben aangedaan.'" En nu ,zestig jaar later, is er een gemeenschappelijk Naoberfest. In het programma was ook ruimte om te delen hoe dit retourtje Nederland en weer terug is ervaren aan beide kanten van de grens. In het rondetafelgesprek onder de deskundige leiding van Stefan Prinz, hoofdredacteur bij de BBV, vertelden mensen hoe ze de periode van annexatie hadden ervaren en wat het met hen gedaan heeft.

Meerdere mensen in
de zaal zijn 'over de
grens getrouwd'

De sfeer was goed, er werd over en weer gelachen maar er kwamen ook serieuze zaken aan de orde. Een spreker uit Suderwick vertelde dat hij hele slechte herinneringen had aan de tijd dat zijn buurt bij Nederland hoorde. Door het naoorlogse sentiment werd hij regelmatig in elkaar geslagen door groepjes Nederlandse jongens. Weer anderen vertelden dat er eigenlijk niets veranderde.

Ook kwam het plagen en pesten over en weer aan de orde. Alles wat over de grens moest, moest worden ingeklaard. Personen moesten zich telkens opnieuw identificeren. Een groepje jongens nam wraak op de douaniers die lekker warm in hun hok zaten door telkens met hun brommers op de grens af te rijden, en zo gauw de douaniers naar buiten kwamen maakten ze rechtsomkeert. Meerdere mensen in de zaal zijn 'over de grens getrouwd'. Dit leverde nauwelijks problemen op.

Een Nederlandse mevrouw die tijdens de tijdelijke annexatie werkte als wijkverpleegkundige hielp net zo makkelijk Duitse cliënten als Nederlandse.

Ter tafel komt de vraag: welk voordeel had Nederland eigenlijk van Suderwick-West? De reden voor de annexatie was deels ingegeven door woede en verdriet aan de Nederlandse kant. Nederland kreeg van de geallieerden geen toestemming om iets substantieels terug te halen, waardoor de annexatie niet veel opleverde. Na het einde van de Tweede Wereldoorlog ontstaat het tijdperk van de Koude Oorlog tussen het vrije westen en Rusland. De Duitser was niet langer de vijand, maar misschien zelfs een bondgenoot tegen het Russische gevaar. Na jaren overleg werd in 1963 echt vrede gesloten.

Het gezamenlijk Naoberfest was een bijzondere dag die de verwachtingen van de organisatoren overtrof. Er werd in een goede sfeer feest gevierd én er was geen regen! De Michaelstreff zat tijdens het rondetafelgesprek vol. De sfeer was zo goed dat burgemeester Stapelkamp na afloop bleef en een geanimeerd gesprek voerde met de 'Dinxperwickers'. De Heimatverein, samen met Stichting Historisch Dinxperlo, had gezorgd voor gegrilde worstjes en brood die de gasten zich goed lieten smaken. Het optreden van de Spölluu met een drankje van “een echte smokkelaar” maakte het nog gezelliger. De Egerländer muziek van de Ieselburger Muzikanten was bijzonder, zeker omdat ook een van de oud-leden van het Smartlappenkoor meezong. Het Smartlappenkoor was speciaal voor hem eerder gekomen.

Het optreden van het Smartlappenkoor leidde tot vrolijk meezingen, en bij het lied de Engelbewaarder werd zelfs gedanst.

Het is uniek dat voor het eerst in zestig jaar de hereniging van Suderwick gevierd werd, mede op initiatief van enkele Dinxperloërs die zichzelf als Dinxperwickers zien. Dit lijkt zeker een vervolg waard. De plannen zijn er al!