Verborgen verleden
Ik kijk weinig televisie, maar één van mijn favoriete programma's is toch wel Verborgen Verleden. In het programma gaan bekende Nederlanders op zoek naar hun familieverleden. In de beginscène zie je het hoofdpersonage aan een tafel zitten met wat oude fotoalbums of slechts een enkele losse foto, soms nog een knipsel of een ansichtkaart en dat is het meestal wel. Eigenlijk elke keer weet de hoofdpersoon nauwelijks iets van zijn familieverleden, het is dus echt een verborgen verleden. Al moet je als kijker niet vergeten dat het programma wel geregisseerd is, zodat de kijker nieuwsgierig wordt en geboeid blijft gedurende 45 minuten. De speurtocht laat vaak bepaalde vertakkingen geheel liggen, blijkbaar was de hoofdpersoon daar al mee bekend of leverde het niet echt verrassingen op. Maar goed, hoe erg is het uiteindelijk om op een vermakelijke manier een beetje misleid te worden? Zelfs dan is het mooi om mee te gaan in de zoektocht naar dat verborgen verleden. Nogal eens komen we terecht in Veenhuizen waar in 1823 de Koloniën van Weldadigheid opengingen. Wel een miljoen Nederlanders, waaronder Ruud Lubbers, Philip Freriks en misschien ook u/jij, heeft een niet te benijden voorouder die daar naartoe werd gestuurd vanwege dakloosheid, bedelarij of prostitutie om heropgevoed te worden. Het is confronterend nieuws, het laat zien hoeveel bittere armoede er nog niet eens zo heel lang geleden in onze streken was. En hoe er tegen armoede werd aangekeken. Met de beste bedoelingen werden deze inrichtingen opgericht, later nog gecombineerd met een nog steeds open gevangenis. Wat ook geregeld langskomt en voor mooie beelden zorgt is het gegeven dat de hoofdpersoon ook voorouders heeft van buiten wat we nu Nederland noemen. Veel voorouders die om economische reden verhuisden, maar ook protestanten en Zuid-Europese joden die vanwege geloofsvervolging vluchtten. En in de afgelopen eeuw verhuisden honderdduizenden mensen vanuit het toenmalige Nederlands-Indië, Suriname, de Nederlandse Antillen op zoek naar een betere toekomst in het Europese deel van hun eigen Koninkrijk. Uit Zuid-Europa, Turkije, Marokko en Oost-Europa ook vele tienduizenden die kwamen werken in onze mijnen, de textielindustrie, de scheepsbouw, de landbouw, de bouw en de logistiek. En in de horeca, onze eetcultuur zou er zonder nasi goreng, tagliatelle, shoarma, calamaris en sushi toch wel saai zijn. Al die mensen sloten ook gemengde huwelijken en zo kan je dus in Verborgen Verleden onverwacht op bijvoorbeeld een Javaanse overgrootouder stuiten. Pijnlijker wordt het als er verhalen rond mensenhandel en slavernij opduiken, zowel als slachtoffer alsook dader. Of als weeshuizen of krankzinnigengestichten opduiken of verhalen over buitenechtelijke kinderen. Het geeft stof tot nadenken, maakt bescheiden, ieder mens draagt de voors en tegens van talloze voorouders mee. Hun al dan niet verborgen verleden maakte waar we opgroeiden en wie we zijn. Wilt u meer weten over migratie in al zijn aspecten? Bezoek eens het onlangs geopende Fenix museum in Rotterdam. Ik was er eind vorig jaar, fascinerend!
Burgemeester Anton Stapelkamp