Band tussen Rotterdam en Dinxperlo hernieuwd

Nieuwe bank met plaquette en lindeboom aan rotonde

Door Iris Jansen

DINXPERLO-SUDERWICK - Een prachtige halfronde bank met een plaquette en een nieuw geplante zilverlinde hebben gezorgd voor een hernieuwde band tussen Rotterdam en Dinxperlo. Zij dienen als vervanging van het bankje met plaquette dat de havenstad in de jaren vijftig had geschonken ter herinnering aan de Rotterdammers die in 1944 door de Duitsers waren opgepakt en in Suderwick terecht waren gekomen. Dat bankje bleek enkele jaren geleden spoorloos verdwenen, maar de gedenkplek is op vrijdagmorgen 28 februari in volle glorie hersteld.

Tijdens de razzia in 1944 wilden de Duitsers in grote delen van Nederland 600.000 mannen oppakken om zodoende het verzet te kunnen breken en aanslagen te verhinderen. Van de 52.000 Rotterdammers onder hen kwamen er 250 in Suderwick terecht; onder erbarmelijke omstandigheden opgesloten in zaal ter Stegge en zaal Stolte aan de Heelweg.
In november vorig jaar was er al een mooie gezamenlijke herdenkingsdienst in de Sint Michaelskirche in Suderwick, waar buiten bij de ingang 250 paar schoenen lagen ter herinnering aan de mannen die tijdens de razzia waren weggerukt bij hun families en gezinnen. Dat inwoners van Suderwick en Dinxperlo eind 1944 zich gezamenlijk het lot van de mannen aantrokken was ook toen al opmerkelijk. Twee landen die met elkaar in oorlog waren, maar waar toch vanuit beide grensplaatsen overheen werd gestapt om het leven van de gevangen te proberen te verlichten. Daaruit blijkt wel, ook al zijn er verschillen in historie en cultuur, wanneer de nood aan de man komt weten de inwoners van Dinxperlo en Suderwick elkaar te vinden.

Plaquette
Uit dankbaarheid schonken de Rotterdammers in de jaren vijftig een mooie bank en plaquette, die beiden een plaats kregen aan de rotonde in Dinxperlo. Enkele jaren geleden was echter opeens het bankje verdwenen en restte alleen nog de plaquette. De gemeente Aalten had geen antwoord op die vraag, die ook vanuit Rotterdam kwam. Het Heimatverein Suderwick zag de vernieuwing van de dorpskern in Dinxperlo als een mooie kans om een nieuwe bank bij de gemeente Aalten onder de aandacht te brengen, en met succes. Een prachtige halfronde bank inclusief de plaquette en een nieuw geplante zilverlinde verfraaien nu de rotonde en herinneren opnieuw aan de verschrikkelijke tijd voor de Rotterdammers in Suderwick en de oorlogstijd in Dinxperlo en Suderwick.

Verbindende rol
Wethouder Groters verwelkomde de gasten uit Rotterdam, burgemeester Stapelkamp, de betrokken organisaties uit Suderwick en Dinxperlo en verdere genodigden, die dit speciale moment bijwoonden. “Dinxperlo heeft zwaar geleden in de oorlog, 37.000 granaten tijdens de bevrijding van het dorp hebben een spoor van verwoesting achtergelaten. De panden die er nu staan, stammen uit de wederopbouw. Maar het oorlogsverleden laat zich niet uitwissen en dat moet ook niet gebeuren; deze bank en lindeboom spelen een verbindende rol tussen heden en verleden”, aldus Groters.
Freek Diersen van het Heimatverein Suderwick sprak de woorden: “Opdat wij niet vergeten, we gebruiken deze woorden om als gemeenschap ingrijpende gebeurtenissen te herdenken en te overdenken. De razzia in Rotterdam was niet alleen daar een verschrikkelijke gebeurtenis, maar had ook hier een grote impact. Dat inwoners met gevaar voor eigen leven en onder moeilijke omstandigheden hulp boden aan de gevangenen, wordt niet alleen door de betrokken families nog steeds herinnerd, maar maakt ook deel uit van onze gezamenlijke grensgeschiedenis. Ik ben heel blij dat de gemeente de meerwaarde van ons initiatief heeft ingezien en dat we hier nu met elkaar staan, opdat wij inderdaad niet vergeten”.

Bijzonder moment
De voorzitter van de Stichting Razzia Monument Rotterdam, René Versluis, was eveneens aanwezig bij het bijzondere moment. “Dit is een dag van hernieuwde verbinding. Ik heb persoonlijk ook een bijzondere binding met de Achterhoek, want mijn vader, die was opgepakt tijdens de razzia, zette in ’t Woold bij Winterswijk weer voet op vaderlandse bodem. Als gezin keerden wij regelmatig terug naar de boerderij waar mijn vader na de bevrijding aankwam. Drieduizend anderen hadden minder geluk: zij hebben het niet overleefd.”
“Het plan van de Duitsers om 600.000 mannen vanuit het westen af te voeren naar oost-Nederland en naar Duitsland, viel na de eerste razzia in Rotterdam in duigen. De mannen uit andere steden waren zoveel mogelijk ondergedoken. Maar er werden wel 52.000 Rotterdammers in veewagons of lopend gedeporteerd. Families en gezinnen werden bruut van elkaar gescheiden. Straten werden afgezet, bruggen geopend en alle mannen moesten de straat op. Wie zich verzette werd meteen doodgeschoten. Deze gebeurtenis is na de oorlog jarenlang verzwegen in Rotterdam, totdat wij in 2010 de eerste herdenking organiseerden. Uiteindelijk hebben Jan Willem Cleijpool en ik als nabestaanden in 2020 een stichting opgericht. Die heeft ervoor gezorgd dat er aan de Parkkade in Rotterdam een mooi monument is gekomen, waar we jaarlijks de razzia herdenken. Vorig jaar is er vanuit Suderwick en Dinxperlo ook een krans gelegd; een mooi gebaar van betrokkenheid”.

Rotterdamse tijd
Burgemeester Stapelkamp was ook zeer verheugd met de nieuwe bank en de mooi ingerichte plek. Vanuit zijn Rotterdamse tijd heeft hij zich ook altijd ingezet voor de herdenking van de razzia. Voor hem is het bijzonder dat hij als burgemeester van de gemeente Aalten zijn betrokkenheid kan voortzetten. Johannes Hoven, voorzitter van het Heimatverein Suderwick overhandigde een cheque van 200 euro aan burgemeester Stapelkamp, een bedrag dat in november tijdens de kerkdienst bijeen gebracht was. Daarmee wilde Hoven graag vanuit Suderwick een bijdrage leveren aan de lindeboom. Tot slot dankte de burgemeester nog de inzet van de firma Dusseldorp en de medewerkers van de gemeente die bij dit mooie project betrokken zijn geweest.

De burgemeester en voorzitter Versluis onthulden vervolgens een kleine plaquette op de rugleuning van de bank met een foto uit het archief van Ben Maandag. Daarop is de oude situatie van de rotonde en voormalige bank te zien. Een historische foto op een nieuwe bank die ‘heden en verleden met elkaar verbindt’.