Volle zaal bij de boekpresentatie ‘Boerderij- en Veldnamen in Dinxperlo’

DINXPERLO/DE HEURNE - Het boek liet lang op zich wachten en werd dan ook met veel enthousiasme ontvangen in zaal Bruggink in De Heurne. Het eerste van de zestien voorafgaande boeken verscheen in 1988, het voorlaatste over Lichtenvoorde in 2017. Eind jaren ’70 begon het Meertens Instituut in Amsterdam samen met het ECAL (voormalig Staring Instituut) in Doetinchem met de registratie van de boerderij- en veldnamen in de Achterhoek. De oudheidkundige werkgemeenschap ADW heeft destijds binnen haar werkterrein dit onderwerp opgepakt.

Door Iris Jansen

Voorzitter van ADW, Ab Tentink, heette alle aanwezigen van harte welkom en was verheugd over de grote belangstelling. “Ons eerste boek met dit thema verscheen in 2002, waarbij wij ons hebben gericht op Aalten en omgeving, gevolgd in 2009 door een boek over de boerderij- en veldnamen in Wisch. Toen we begonnen zijn we tegelijkertijd in Aalten, Dinxperlo en Wisch gestart met het bevragen van bewoners en het vastleggen en intekenen van de verkregen informatie. Je moet niet onderschatten wat een werk en inzet het kost om al deze gegevens te verzamelen en te verwerken. De boeken over Aalten en Wisch konden we afronden, maar Dinxperlo stagneerde aangezien er een belangrijk document zoek was geraakt. Groot was de opluchting toen deze weer in 2021 te voorschijn kwam. Toen konden we aan het werk gaan, maar de mensen van het eerste uur waren overleden en voor dit werk moet je wel mensen hebben die weten hoe te werk te gaan. Gelukkig bracht een oproep in het contactorgaan uitkomst en kon het boek dan eindelijk geschreven worden. Door deze oproep is er een samenwerking tot stand gekomen tussen schrijfster Joke Sondern, geboren in De Heurne en woonachtig in Almere, én bestuurslid Han Hesselink uit Dinxperlo, die tekent voor de fotografie. We hebben Dick Brus uit IJzerlo gevraagd om een bijdrage te leveren over de geologische bijzonderheden rondom Dinxperlo.”

Landschappelijk interessant gebied
Voordat Dick Brus zijn presentatie in woord en beeld over de landschappelijke bijzonderheden begon, werd het publiek getrakteerd op muziek van het duo ‘Alles Andès’ bestaande uit Hans Beernink en Wim Jansen, die voor de muzikale omlijsting zorgden.
Dick Brus legde aan de hand van topografische kaarten, die ook in het boek zijn afgedrukt, uit hoe het landschappelijke gebied rondom Dinxperlo tot stand is gekomen. Zo kon hij de hoogteverschillen verklaren, vertellen over de aanwezigheid van zeeklei in de Achterhoek, maar ook waarom de drinkwaterpompinstallaties juist in het tunneldal te vinden zijn. Dit alles en nog meer staat uitvoerig en duidelijk beschreven in het boek en is een interessante aanvulling omtrent het gebied en verklaart vaak ook de ligging van boerderijen en gebruik van akkers en weiden.

De schrijfster aan het woord
Joke Sondern, zelf geboren in De Heurne op boerderij De Bakker (gebouwd in 1839), heeft op 18-jarige leeftijd de Achterhoek verlaten voor haar studie in Amsterdam. Wonende in Almere, heeft zij nog altijd innige banden met haar geboortestreek. Als sociaal-geograaf/planoloog, tevens geïnteresseerd in historische geografie en architectuurgeschiedenis, heeft zij zich verdiept in de boerderijen, grondprecelen en veldnamen in en rondom Dinxperlo.
Behalve het eigen onderzoek dat zij heeft uitgevoerd, heeft Joke tevens gebruik kunnen maken van de reeds aanwezige literatuur en aantekeningen die in de loop der jaren door diverse mensen zijn verzameld. Bernard Dorrestijn schrijft in deze uitgave iets over het onderzoek in het ADW-gebied en over hoe en door wie er allemaal in de loop der jaren aan het onderzoek heeft meegewerkt.
Joke: ”Om historische informatie niet verloren te laten gaan, is het belangrijk om boerderijnamen, grondpercelen en veldnamen vast te leggen. Ze vertellen ons iets over het gebruik van het huis of boerderij, over de families die daar hebben gewoond en over de beroepen die zij uitoefenden; het zijn ook belangrijke aanknopingspunten voor stamboomonderzoek en streekgeschiedenis. Sinds de ruilverkaveling worden veldnamen niet meer gebruikt en met het invoeren van de straatnamen in 1954, werd het gebruik van de boerderijnaam ook veel minder. In hele oude notarisakten van voor de invoering van het kadaster, kun je zien dat bij verkoop de boerderijnaam of veldnaam een belangrijke rol speelde. Ook hebben we zo’n vijftig veldnamen en diverse gronden kunnen beschrijven zoals de veen- en heidevelden, bos en andere soorten percelen en ontginningen en uiteraard de belangrijke wegen en wateren. Vaak zijn namen te herleiden aan de hand van het gebruik van gronden zoals Roggenkamp of Heidekamp. Zo zijn er zelfs veldnamen uit 1810 en 1832 bekend aan de hand oude atlassen en maatboeken. In totaal 330 boerderijnamen zijn verzameld, die weer onderverdeeld zijn in namen naar bewoners, soort boerderij of beroepen van de bewoners. Het boek geeft een mooi inzicht in de historie van Dinxperlo, De Heurne en omliggende velden en beken.”

Voorzitter Tenkink sluit de middag af, en bedankt diverse sponsoren die mede de uitgave van het boek mogelijk hebben gemaakt en enkele aanwezige heren die ook hun bijdrage hebben geleverd, zoals Henk Keuper en Herman Hofs.
Het boek ‘Boerderij- en Veldnamen in Dinxperlo’, is voorzien van vele foto’s, topografische kaarten en een register van de boerderij-en veldnamen. Het is te bestellen via het formulier op de website van ADW of door een email te sturen naar info@adwhistorie.nl. Het boek kost 17,50 euro.

www.adwhistorie.nl